पंढरपूरच्या राजकारणाचा एक सुवर्णअध्याय -कर्मयोगी सुधाकरपंत परिचारक

सहकाराचे डॉक्टर सुधाकरपंत परिचारक; पंढरपूरच्या राजकारणापासून सहकाराच्या साम्राज्यापर्यंतचा प्रेरणादायी प्रवास

सहकाराचे डॉक्टर स्व सुधाकरपंत परिचारक; पाच वेळा आमदार ते सहकार क्षेत्रातील दिग्गज नेतृत्व

पंढरपूरच्या राजकारणाचा एक सुवर्णअध्याय! सुधाकरपंत परिचारक यांच्या कार्याची कहाणी

पंढरपूर | ज्ञानप्रवाह न्यूज : पंढरपूरच्या राजकीय, सामाजिक आणि सहकार क्षेत्रावर आपल्या कार्याचा ठसा उमटविणारे ज्येष्ठ नेते, सहकार महर्षी आणि माजी आमदार सुधाकरपंत रामचंद्र परिचारक यांचे नाव आजही आदराने घेतले जाते.शिस्तप्रिय स्वभाव,मितभाषी व्यक्तिमत्त्व, काटेकोर आर्थिक नियोजन आणि सर्वसामान्यांशी असलेला जिव्हाळा या गुणांमुळे त्यांनी पंढरपूरच्या सार्वजनिक जीवनात वेगळी ओळख निर्माण केली.

सहकार क्षेत्रातील त्यांच्या भरीव योगदानामुळे त्यांना सहकाराचे डॉक्टर म्हणून संबोधले जात असे. राजकारणा सोबतच शेतकरी, कामगार,वारकरी आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी संबंधित संस्थांना सक्षम करण्यासाठी त्यांनी केलेले कार्य त्यांच्या सार्वजनिक जीवनाची विशेष ओळख ठरले.

पाच वेळा आमदार; पंढरपूरच्या राजकारणात प्रदीर्घ वाटचाल

सुधाकरपंत परिचारक यांनी १९८५ ते २००४ या कालावधीत सलग पाच वेळा पंढरपूर विधानसभा मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व केले. प्रदीर्घ आमदारकीच्या काळात त्यांनी मतदारसंघातील विविध प्रश्नांसाठी तसेच सर्व सामान्यांच्या अडीअडचणी सोडविण्यासाठी सातत्याने पाठपुरावा केला.

त्यांची राजकीय वाटचाल काँग्रेसपासून सुरू झाली. त्यानंतर त्यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये काम केले आणि पुढील काळात भारतीय जनता पक्षाशी त्यांचे राजकीय संबंध जोडले गेले. मात्र पक्षीय राजकारणापलीकडे जाऊन पंढरपूरच्या विकासासाठी काम करणारा नेता म्हणून त्यांची प्रतिमा निर्माण झाली होती.

तोट्यातील एसटीला नफ्यात आणण्याचे श्रेय 

महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाच्या अध्यक्षपदाची जबाबदारी सांभाळताना स्व.सुधाकरपंत परिचारक यांनी प्रशासन,आर्थिक शिस्त आणि नियोजनावर भर दिला. तोट्यात असलेल्या एसटी महामंडळाला नफ्यात आणण्यासाठी त्यांनी केलेल्या प्रयत्नांची चर्चा राज्याच्या राजकीय व प्रशासकीय वर्तुळात झाली.एसटीच्या व्यवस्थापनात आर्थिक शिस्त आणि कार्यक्षमतेला महत्त्व देत त्यांनी प्रशासनाचा वेगळा वस्तुपाठ घालून दिला.

श्री पांडुरंग सहकारी साखर कारखान्याची अडचणीतून भरारी

सहकार क्षेत्रातील त्यांच्या कार्याचा सर्वाधिक महत्त्वाचा अध्याय म्हणजे श्री पांडुरंग सहकारी साखर कारखाना श्रीपूर. पंढरपूर तालुक्यात सहकाराच्या माध्यमातून साखर उद्योग उभा करून त्यांनी शेतकऱ्यांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्याचा प्रयत्न केला.

कारखान्याच्या माध्यमातून शेतकरी, कामगार आणि ग्रामीण भागातील अर्थव्यवस्थेला चालना मिळावी, यासाठी त्यांनी संस्थात्मक पातळीवर काम केले. त्यामुळे पंढरपूरच्या सहकार चळवळीत त्यांचे योगदान महत्त्वाचे मानले जाते.

बँकिंग क्षेत्रातून ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला बळ

सुधाकरपंत परिचारक यांचे कार्य केवळ साखर कारखान्यापुरते मर्यादित नव्हते.पंढरपूर अर्बन को-ऑपरेटिव्ह बँक, सोलापूर जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँक आणि विविध विकास सोसायट्या यांच्या माध्यमातून ग्रामीण भागातील आर्थिक व्यवहारांना संस्थात्मक आधार देण्याचा त्यांनी प्रयत्न केला.

शेतकरी आणि ग्रामीण समाजाला कर्ज,आर्थिक सुविधा आणि सहकाराच्या माध्यमातून विकासाची संधी मिळावी ही त्यांच्या कार्यपद्धतीची प्रमुख दिशा होती.

शिक्षण आणि सामाजिक क्षेत्रातही योगदान

पंढरपूर व परिसरातील शैक्षणिक संस्थांच्या उभारणी आणि विकासातही परिचारक यांचा सहभाग राहिला.शिक्षण, सहकार आणि सामाजिक क्षेत्र यांचा ग्रामीण विकासाशी असलेला संबंध त्यांनी ओळखला होता.त्यांच्या संस्थात्मक कार्यामुळे अनेक संस्था उभ्या राहिल्या आणि पुढील पिढ्यांना त्याचा लाभ झाला.

मितभाषी नेता पण निर्णयांमध्ये ठाम

कर्मयोगी स्व.सुधाकरपंत परिचारक यांचे व्यक्तिमत्त्व हे त्यांच्या राजकीय शैलीपेक्षा वेगळे होते.मितभाषी, शिस्तप्रिय आणि आर्थिक नियोजनात कुशल अशी त्यांची ओळख होती.मोठमोठ्या घोषणा करण्यापेक्षा संस्थात्मक कामावर भर देण्याची त्यांची कार्यशैली होती. शेतकरी, वारकरी आणि कामगारांशी त्यांचा थेट संपर्क होता. त्यामुळे पंढरपूरच्या ग्रामीण आणि सामाजिक जीवनाशी त्यांचे नाते घट्ट राहिले.

१७ ऑगस्ट २०२० रोजी निधन; कार्याचा वारसा कायम

माजी आमदार कर्मयोगी स्व. सुधाकरपंत परिचारक यांचे १७ ऑगस्ट २०२० रोजी वयाच्या ८५ व्या वर्षी पुणे येथे निधन झाले. त्यांच्या निधनाने पंढरपूरच्या राजकीय आणि सहकार क्षेत्रातील एका प्रदीर्घ संयमी आणि प्रामाणिक पर्वाचा अंत झाला.

मात्र त्यांनी उभ्या केलेल्या संस्था, सहकाराची विचारधारा आणि सार्वजनिक जीवनातील कार्यशैली यामुळे त्यांचा वारसा आजही जिवंत आहे.त्यांच्या पश्चात माजी आमदार प्रशांत परिचारक आणि उमेश परिचारक हे संस्थात्मक व सार्वजनिक कार्याची धुरा पुढे नेत आहेत.

सहकार, राजकारण आणि समाजसेवेचा संगम

सुधाकरपंत परिचारक यांचा जीवनप्रवास हा केवळ एका राजकीय नेत्याचा प्रवास नव्हता. आमदारकी,एसटी महामंडळाचे अध्यक्षपद,साखर सहकार,बँकिंग, शिक्षण आणि सामाजिक कार्य या विविध क्षेत्रांत त्यांनी केलेले योगदान पंढरपूरच्या सार्वजनिक जीवनातील महत्त्वाचा ठेवा मानला जातो.

राजकारणात अनेक चेहरे येतात आणि जातात; मात्र संस्थांच्या माध्यमातून समाजाच्या आर्थिक व सामाजिक जीवनावर दीर्घकालीन परिणाम करणारे नेतृत्व काळाच्या पुढेही स्मरणात राहते.कर्मयोगी सुधाकरपंत परिचारक यांचे कार्य याच अर्थाने पंढरपूरच्या इतिहासातील एक महत्त्वाचे पर्व ठरले.